Wstęp
Anne Lister, urodzona 3 kwietnia 1791 roku w Halifaxie, była niezwykle interesującą postacią w historii Wielkiej Brytanii. Posiadaczka ziemska, podróżniczka oraz pamiętnikarka, Lister stała się ikoną nie tylko dla społeczności LGBTQ+, ale także dla tych, którzy interesują się historią kobiet i ich rolą w społeczeństwie. Dzięki swoim unikalnym doświadczeniom i odwadze, Anne Lister zyskała miano „Dżentelmena Jacka” i pozostawiła po sobie bogate dziedzictwo, które jest odkrywane na nowo przez współczesnych badaczy oraz twórców kultury.
Życie w Halifaxie
Anne Lister przyszła na świat w rodzinie posiadaczy ziemskich. Jej ojciec, kapitan Jeremy Lister, był najmłodszym synem znanej rodziny z Shibden Hall. Po przeniesieniu się do Skelfler House, Anne dorastała w atmosferze, która sprzyjała nauce i samodzielności. Niestety, relacje rodzinne nie były łatwe; Anne nigdy nie czuła silnej więzi ze swoim ojcem. W młodości straciła dwóch braci, co miało wpływ na jej życie emocjonalne.
W wieku pięciu lat zaczęła uczęszczać do prywatnych szkół w Ripon i York, gdzie wykazywała wyjątkowe zdolności intelektualne. Już wtedy zaczęła prowadzić pamiętniki, które z biegiem lat stawały się coraz bardziej złożone i szyfrowane. Interesującym aspektem jej życia było odkrycie swojej orientacji seksualnej w młodym wieku. Zakochała się w koleżance z klasy Elizie Raine, co było dla niej przełomowym doświadczeniem. Być może właśnie te doświadczenia wpłynęły na późniejsze decyzje dotyczące jej życia osobistego.
Poczucie niezależności
W 1815 roku Anne postanowiła opuścić dom rodzinny i zamieszkać w Shibden Hall ze swoją ciotką i wujem. To tam zaczęła rozwijać swoje zainteresowania naukowe pod okiem pastora Samuela Knighta. Anne była pierwszą kobietą wybraną do Halifax Literary and Philosophical Society, co świadczy o jej wyjątkowych talentach oraz zaangażowaniu w życie intelektualne swojego regionu.
Po śmierci wuja w 1826 roku Anne stała się właścicielem Shibden Hall oraz całego majątku. Jej niezależność finansowa dała jej możliwość podejmowania decyzji dotyczących zarządzania posiadłością oraz inwestowania w różnorodne projekty. Odnowiła dom oraz rozpoczęła działalność gospodarczą, sprzedając i dzierżawiąc ziemie pod zabudowę oraz prowadząc kopalnie węgla i kamieniołomy.
Jej działania budziły kontrowersje w społeczeństwie; jako kobieta zajmująca się interesami była często krytykowana za to, że nie wpisywała się w stereotypy dotyczące ról płciowych. Anne Lister jednak nie zważała na te opinie i konsekwentnie dążyła do realizacji swoich celów.
Miłość i związki
Życie osobiste Anne Lister było równie burzliwe jak jej kariera zawodowa. W 1814 roku nawiązała bliski związek z Marianą Belcombe, co miało trwać mimo małżeństwa Mariany z Charlesem Lawtonem w 1816 roku. Ich relacja była pełna namiętności i emocji, a Anne często dokumentowała swoje uczucia oraz życiowe wybory w dziennikach.
Jednak najważniejszym związkiem w jej życiu był romans z Ann Walker, dziedziczką z Lightcliffe. Od 1834 roku obie kobiety mieszkały razem w Shibden Hall. Anne Lister planowała nawet poślubić Ann Walker, co wywołało skandal w ówczesnym społeczeństwie angielskim. Ich relacja była głęboka i pełna wzajemnego wsparcia, a Lister traktowała ją jako czystą formę miłości.
Podróże i odkrycia
Dzięki rosnącemu bogactwu Anne mogła podróżować po Europie i poza nią. W latach dwudziestych i trzydziestych XIX wieku spędziła trzy lata w Paryżu, gdzie studiowała anatomię pod okiem barona Georges’a Cuviera. Jej podróże obejmowały również Szwajcarię, Holandię, Danię oraz Hiszpanię.
Anne Lister była nie tylko turystką; jej zainteresowania obejmowały również przemysł oraz działalność gospodarczą różnych krajów. Odkrywała fabryki, więzienia oraz sierocińce, a także wspinała się na wysokie góry – jednym z jej największych osiągnięć było pierwsze odnotowane wejście na Vignemale w Pirenejach.
W 1839 roku podróżowała wraz z Ann Walker przez Belgię, Niemcy i Rosję aż do Kaukazu i Persji. Niestety, podczas tej podróży zachorowała nad Morzem Czarnym i musiała wrócić do Kutaisi, gdzie zmarła 22 września 1840 roku. Jej szczątki zostały sprowadzone do Anglii przez Ann Walker.
Pamiętniki Anne Lister
Jednym z najważniejszych osiągnięć Anne Lister są jej pamiętniki, które liczą aż 27 tomów. Od okresu nastoletniego pisała częściowo szyfrowany dziennik, dokumentując swoje interakcje seksualne z kobietami oraz codzienne życie. Po jej śmierci pamiętniki zostały odnalezione przez kuzyna Johna Listera, który przez długi czas ukrywał je przed opinią publiczną jako „zbyt szokujące”. Dopiero na początku lat osiemdziesiątych XX wieku Helena Whitbread odszyfrowała ich treść.
Dzięki temu odkryciu biografia Anne Lister zaczęła być badana przez historyków oraz twórców kultury. W 2019 roku powstał popularny serial „Gentleman Jack”, który przybliżył życie tej niezwykłej kobiety szerszej publiczności.
Zakończenie
Anne Lister pozostaje postacią inspirującą do dziś zarówno dla badaczy historii, jak i dla osób poszukujących wzorców silnych kobiet w przeszłości. Jej życie pokazuje walkę o niezależność oraz miłość we wszystkich
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).