Wstęp
Georg von Schönerer, austriacki szlachcic i polityk, odgrywał kluczową rolę w kształtowaniu nastrojów narodowych i politycznych na przełomie XIX i XX wieku. Jego działalność w austriackim parlamencie, a także ideologia, którą głosił, miały znaczący wpływ nie tylko na ówczesną politykę, ale również na późniejsze ruchy narodowe, w tym na ideologię nazistowską. W artykule tym przyjrzymy się jego życiorysowi, poglądom oraz dziedzictwu, jakie pozostawił po sobie.
Życiorys Georga von Schönerera
Georg Ritter von Schönerer urodził się 17 lipca 1842 roku w Wiedniu. Pochodził z rodziny szlacheckiej, a jego ojciec, Matthias Schönerer, był właścicielem majątku ziemskiego. Od młodych lat Georg wykazywał zainteresowanie polityką i działalnością społeczną. Jego kariera polityczna rozpoczęła się w latach 70. XIX wieku, kiedy to po raz pierwszy zasiadł w austriackim parlamencie. Początkowo wyznawał poglądy liberalne, jednak z biegiem lat przeszedł na skrajne pozycje narodowościowe.
Polityczne poglądy i działalność
W miarę jak Schönerer rozwijał swoją karierę polityczną, jego poglądy stawały się coraz bardziej radykalne. Był zwolennikiem idei germanizacji i zdeklarowanym przeciwnikiem wszelkich wpływów słowiańskich. Jego antysłowiańskie oraz antykatolickie nastawienie doprowadziło do powstania w 1879 roku organizacji Pangermańskich Nacjonalistów, której przewodniczył do 1889 roku. Hasło „Przez jedność do czystości” stało się jego flagowym sloganem, nawołującym do zjednoczenia narodu niemieckiego przeciwko innym grupom etnicznym.
Kontrowersje i więzienie
Schönerer był postacią kontrowersyjną, co doprowadziło do wielu skandali w jego karierze. W maju 1888 roku zaatakował pracowników redakcji liberalnej gazety „Neues Wiener Tagblatt” w odpowiedzi na fałszywe doniesienie dotyczące śmierci cesarza Wilhelma I. W wyniku tego incydentu utracił tytuł szlachecki oraz immunitet parlamentarny, co skutkowało jego miesięcznym pobytem w więzieniu. Mimo tej porażki powrócił do Reichsratu w 1897 roku jako poseł z Chebu.
Izolacja polityczna
Mimo że Schönerer miał swoje zwolenników, jego skrajne poglądy powodowały coraz większą izolację na scenie politycznej Austrii. W 1907 roku nie udało mu się uzyskać reelekcji, a liczba posłów popierających go zmniejszyła się do zaledwie trzech. Jego partia straciła znaczenie, a wielu członków przeszło do innych ugrupowań politycznych. Chociaż nie odniósł wielkich sukcesów politycznych, ideologia Schönerera wywarła wpływ na przyszłe pokolenia polityków i myślicieli.
Wpływ na ideologię nazistowską
Georg von Schönerer był osobą, która miała znaczący wpływ na młodego Adolfa Hitlera oraz rozwój NSDAP. Hitler określał go jako „myśliciela wspaniałego i głębokiego”. To właśnie Schönerer przypisuje się autorstwo pseudo-średniowiecznego pozdrowienia „Heil!”, które stało się jednym z symboli ideologii nazistowskiej. Wiele z idei głoszonych przez Schönerera zostało zaadoptowanych przez narodowych socjalistów i wpisało się w ich program polityczny.
Antyklerykalizm i zerwanie z Rzymem
Jednym z kluczowych elementów działalności Schönerera był jego antyklerykalizm oraz nawoływanie do zerwania z Kościołem katolickim. Krytykował on Kościół za popieranie „antynarodowej” dynastii Habsburgów, co spotkało się z aprobatą niektórych kręgów społecznych. Jego ruch Los-von-Rom-Bewegung miał na celu mobilizację społeczeństwa wokół idei narodowej autonomii oraz niezależności od wpływów zagranicznych.
Zamek Rosenau i ostatnie lata życia
Od 1883 roku Georg von Schönerer był właścicielem zamku Rosenau w Dolnej Austrii. Zamek ten stał się miejscem jego życia prywatnego oraz siedzibą dla jego zwolenników. Po zakończeniu kariery politycznej popadł w izolację i spędzał czas głównie w swoim majątku. Zmarł 14 sierpnia 1921 roku w Zwettl, a zgodnie z jego ostatnią wolą został pochowany obok grobu Otto von Bismarcka we Friedrichsruh.
Zakończenie
Georg von Schönerer pozostaje postacią kontrowersyjną w historii Austrii i Europy Środkowej. Choć jego kariera polityczna nie przyniosła mu wielkich sukcesów ani znaczenia na arenie międzynarodowej, to jednak ideologia, którą głosił, miała długotrwały wpływ na rozwój myśli narodowej i socjalistycznej w Niemczech i Austrii. Jego skrajne poglądy oraz akcje antysemickie ukazują mroczną stronę historii austriackiej polityki końca XIX wieku oraz początków XX wieku.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).